STANOWISKO
STOWARZYSZENIA VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI
w sprawie skuteczności mianowania i powołania asesorów sądowych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz niedopuszczalności blokowania asesorom objęcia stanowisk i wykonywania czynności orzeczniczych
ASESORZY SĄDOWI MIANOWANI PRZEZ PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ – PRZEZ MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI NAZYWANI „EGZAMINOWANYMI APLIKANTAMI KSSIP”
ŻĄDAMY TRAKTOWANIA WSZYSTKICH ASESORÓW SĄDOWYCH NA RÓWNI Z SĘDZIAMI
W związku ze „Stanowiskiem Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie decyzji TK dotyczącej kompetencji Prezydenta RP” z dnia 26 czerwca 2026 r., informacjami prasowymi dotyczącymi pisma Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 28 lipca 2026 r. oraz pismem Sądu Apelacyjnego w Lublinie nr K.100.8.2026, wskazującym na podejmowanie i przygotowywanie w sądach czynności zmierzających do odbierania asesorom sądowym oryginałów aktów mianowania, przesyłania tych dokumentów w celu uzyskania kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów oraz wstrzymywania asesorom możliwości objęcia stanowisk, dochodzi do faktycznego podważania statusu asesorów sądowych mianowanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 28 lipca 2026 r.
Z informacji prasowych wynika, że w piśmie Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości osoby mianowane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowiska asesorów sądowych w sądach rejonowych, które złożyły ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i otrzymały akty mianowania, zostały określone jako „egzaminowani aplikanci KSSiP”, a nie jako asesorzy sądowi.
TO SKANDALICZNE I PRAWNIE NIEDOPUSZCZALNE OKREŚLENIE
Osoby te ukończyły wymagane szkolenie, zdały egzamin sędziowski, przeszły ustawową procedurę kwalifikacyjną, zostały przedstawione Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej przez Krajową Radę Sądownictwa, złożyły ślubowanie oraz otrzymały akty mianowania.
Określanie ich po dokonaniu tych czynności jedynie jako „egzaminowanych aplikantów KSSiP” stanowi faktyczną próbę zanegowania skutków prawnych postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, podważenia nawiązania stosunku służbowego asesorów sądowych oraz narzucenia sądom obowiązku traktowania ich tak, jakby akty mianowania w ogóle nie zostały dokonane.
Jest niedopuszczalne, aby organ politycznej władzy wykonawczej, za pomocą stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości albo pisma jego departamentu, próbował samodzielnie decydować, kto jest, a kto nie jest asesorem sądowym, oraz pozbawiać skuteczności postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości ani pismo departamentu tego Ministerstwa nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Nie mogą zmieniać skutków wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustaw, orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Szczególnie bulwersujące jest sprowadzanie sytuacji tych osób do informowania ich o możliwości uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego przez rejestrację jako osoby bezrobotne, podczas gdy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej mianował je do pełnienia służby w wymiarze sprawiedliwości.
Państwo nie może najpierw wykształcić przyszłych asesorów sądowych, przeprowadzić ich przez wieloletnią procedurę przygotowania zawodowego i kwalifikacji, doprowadzić do ich mianowania, a następnie traktować ich jak osoby bez statusu, bez pracy i bez prawa do rozpoczęcia służby orzeczniczej.
ŻĄDAMY STOSOWANIA TYCH SAMYCH PRZEPISÓW W KAŻDYM SĄDZIE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
ŻĄDAMY ZAPRZESTANIA POLITYCZNEJ SELEKCJI OSÓB UPRAWNIONYCH DO OBJĘCIA STANOWISK ASESORSKICH
ŻĄDAMY NATYCHMIASTOWEGO ZAPRZESTANIA OKREŚLANIA MIANOWANYCH ASESORÓW SĄDOWYCH JAKO „EGZAMINOWANYCH APLIKANTÓW KSSIP”
PRAWO NIE MOŻE ZALEŻEĆ OD TEGO, KTO AKTUALNIE ZAJMUJE GABINET PREZESA SĄDU ALBO FAKTYCZNIE WYKONUJE FUNKCJĘ PREZESA SĄDU
Jednocześnie Stowarzyszenie VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI wskazuje, że „Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie decyzji TK dotyczącej kompetencji Prezydenta RP” z dnia 26 czerwca 2026 r., w którym Ministerstwo Sprawiedliwości oświadczyło, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt K 2/26 nie jest legalnym orzeczeniem i nie będzie respektowane, jest bezprawne i prawnie niedopuszczalne w zakresie, w jakim zmierza do podważania mocy powszechnie obowiązującej i ostateczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz skuteczności aktów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie jest organem uprawnionym do stwierdzania, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie istnieje, jest nielegalne albo nie będzie respektowane. Nie może również, za pomocą stanowiska, komunikatu, instrukcji lub pisma departamentu, ograniczać konstytucyjnych i ustawowych kompetencji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ani pozbawiać skutków prawnych dokonanych przez niego aktów mianowania i powołania asesorów sądowych.
Sformułowanie zawarte w stanowisku Ministerstwa Sprawiedliwości, zgodnie z którym rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego miałoby stanowić „bezprawne rozszerzenie osobistych kompetencji Prezydenta RP kosztem uprawnień Prezesa Rady Ministrów”, nie może samoistnie wywoływać żadnych skutków prawnych ani stanowić podstawy działań podejmowanych wobec asesorów sądowych.
Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i nie może uchylać, zawieszać ani ograniczać skutków wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustaw, orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec powyższego Stowarzyszenie VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI wzywa Ministerstwo Sprawiedliwości do:
- niezwłocznego wycofania „Stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie decyzji TK dotyczącej kompetencji Prezydenta RP” z dnia 26 czerwca 2026 r. w zakresie, w jakim prowadzi ono do podważania skuteczności mianowania i powołania asesorów sądowych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
- zaprzestania określania osób mianowanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowiska asesorów sądowych w sądach rejonowych mianem „egzaminowanych aplikantów KSSiP”;
- niezwłocznego publicznego udostępnienia pełnej treści pisma Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych z dnia 28 lipca 2026 r.;
- zaprzestania kierowania do sądów instrukcji, stanowisk lub poleceń zmierzających do wstrzymywania skutków postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
- powstrzymania się od ingerowania w ustawowo określony proces obejmowania stanowisk przez asesorów sądowych;
- podjęcia działań zgodnych z zasadą legalizmu, niezależnością sądów, odrębnością władzy sądowniczej oraz konstytucyjnymi i ustawowymi kompetencjami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Stowarzyszenie VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI stanowczo wzywa prezesów sądów, osoby faktycznie wykonujące funkcje prezesów sądów, osoby pełniące funkcje w organach administracji sądowej oraz pracowników i urzędników wykonujących czynności z zakresu administracji sądowej do działania zgodnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i ustawami.
Wzywamy do:
- niezwłocznego przyjmowania zgłoszeń asesorów sądowych, którzy stawią się w sądach w ustawowym terminie czternastu dni od dnia otrzymania aktu mianowania albo aktu powołania;
- pisemnego potwierdzania daty i godziny zgłoszenia się asesora w celu objęcia stanowiska;
- niezwłocznego wykonania wszystkich czynności organizacyjnych koniecznych do objęcia stanowiska i rozpoczęcia wykonywania przez asesora obowiązków orzeczniczych;
- zaniechania uzależniania skuteczności mianowania albo powołania asesora od uzyskania podpisu Prezesa Rady Ministrów;
- zaniechania odbierania asesorom oryginałów aktów mianowania albo powołania w celu przekazywania ich Prezesowi Rady Ministrów, Ministerstwu Sprawiedliwości lub jakiemukolwiek innemu organowi;
- zaniechania kierowania aktów mianowania albo powołania do rzekomego „zatwierdzenia”, „uzupełnienia” albo „kontrasygnowania” przez Prezesa Rady Ministrów;
- niewydawania urzędnikom sądowym poleceń niemających wyraźnej podstawy ustawowej i zmierzających do zablokowania skutków postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
- niezwłocznego dopuszczenia asesorów do wykonywania powierzonych im obowiązków;
- wskazania asesorowi na piśmie dokładnej podstawy prawnej każdej odmowy przyjęcia zgłoszenia, objęcia stanowiska albo rozpoczęcia wykonywania czynności;
- poszanowania niezależności sądów, niezawisłości osób sprawujących wymiar sprawiedliwości oraz konstytucyjnej zasady legalizmu.
Prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie są organami uprawnionymi do kontrolowania postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie są organami odwoławczymi od postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie mogą wprowadzać pozaustawowego warunku objęcia stanowiska przez asesora.
Prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie mogą kierować skutecznego aktu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do politycznego zatwierdzenia przez Prezesa Rady Ministrów.
Premier nie zatwierdza konstytucyjnych aktów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Sprawiedliwości nie może wstrzymywać ich skutków za pomocą komunikatu, instrukcji ani polecenia administracyjnego.
Sąd nie jest folwarkiem prezesa, a urzędnicy sądowi nie są aparatem służącym do prowadzenia politycznej wojny z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej.
APEL DO ASESORÓW SĄDOWYCH
Stowarzyszenie VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI zwraca się do wszystkich asesorów sądowych mianowanych do sądów rejonowych oraz powołanych do wojewódzkich sądów administracyjnych:
Stawcie się we właściwych sądach w ustawowym terminie czternastu dni.
Złóżcie pisemne oświadczenia o zgłoszeniu się w celu objęcia stanowiska i żądajcie potwierdzenia ich przyjęcia na kopii, ze wskazaniem daty oraz godziny.
W razie odmowy przyjęcia pisma złóżcie je za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej sądu oraz prześlijcie przesyłką poleconą, zachowując urzędowe potwierdzenie przedłożenia albo dowód nadania.
Żądajcie pisemnej podstawy prawnej każdej odmowy objęcia stanowiska, każdej odmowy dopuszczenia do wykonywania obowiązków oraz każdego żądania wydania oryginału aktu mianowania albo powołania.
Dokumentujcie każde wydane polecenie, każdą odmowę, każdą rozmowę oraz każdą próbę przejęcia dokumentów.
Nie wydawajcie oryginału aktu mianowania albo powołania bez otrzymania pisemnego polecenia, wskazania jego podstawy prawnej oraz dokładnego pokwitowania zawierającego oznaczenie osoby przejmującej dokument, cel jego przejęcia, miejsce przechowywania i termin zwrotu.
Nie pozwólcie, aby bezczynność albo bezprawne działania administracji sądowej zostały następnie wykorzystane przeciwko Wam jako rzekome nieobjęcie stanowiska w ustawowym terminie.
Nie pozwólcie zrobić z siebie zakładników politycznego konfliktu władzy wykonawczej z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej.
Wasza niezawisłość zaczyna się od działania na podstawie Konstytucji i ustaw oraz od odmowy podporządkowania się naciskom, które nie mają podstawy prawnej.
1. MIANOWANIE I POWOŁANIE ASESORÓW SĄDOWYCH
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wydał postanowienia, którymi mianował 211 osób na stanowiska asesorów sądowych w sądach rejonowych i powołał 18 osób do pełnienia urzędu na stanowiskach asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych.
W dniu 28 lipca 2026 r. asesorzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i doręczono im akty mianowania albo akty powołania.
W odniesieniu do asesorów sądowych w sądach rejonowych właściwym określeniem jest mianowanie i akt mianowania.
W odniesieniu do asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych właściwym określeniem jest powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego i akt powołania.
Mianowani i powołani asesorzy mają następnie zgłosić się w ciągu czternastu dni we właściwych sądach w celu objęcia stanowisk.
Podczas uroczystości Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podkreślił, że wymiar sprawiedliwości, polskie sądy, sędziowie, asesorzy i prokuratorzy istnieją po to, aby służyć obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej.
Służba obywatelom wymaga jednak nie tylko osobistego przygotowania asesorów, ale również poszanowania przez organy administracji sądowej skutków prawnych postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
2. PODSTAWY USTAWOWE MIANOWANIA, POWOŁANIA I OBJĘCIA STANOWISK
Asesorów sądowych w sądach rejonowych mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na czas nieokreślony, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, zgodnie z art. 106i § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.).
Asesorów sądowych do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego w wojewódzkich sądach administracyjnych powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, zgodnie z art. 5 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.).
Stosunek służbowy asesora sądowego w sądzie rejonowym nawiązuje się po doręczeniu mu aktu mianowania, zgodnie z art. 106i § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Stosunek służbowy asesora sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania, zgodnie z art. 29 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 106i § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.
W celu objęcia stanowiska asesor sądowy w sądzie rejonowym zgłasza się w sądzie w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania aktu mianowania, a w razie nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska w tym terminie mianowanie traci moc, zgodnie z art. 106i § 5 i § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.
W celu objęcia stanowiska asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym zgłasza się w sądzie w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania aktu powołania, a w razie nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska w tym terminie powołanie traci moc, zgodnie z art. 29 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 106i § 5 i § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Przepisy te jednoznacznie określają:
– organ dokonujący mianowania albo powołania;
– moment nawiązania stosunku służbowego;
– termin zgłoszenia się w sądzie;
– skutki nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska.
Nie przewidują natomiast żadnej kompetencji prezesa sądu do ponownego badania ważności postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ani uzależniania objęcia stanowiska od późniejszego działania Prezesa Rady Ministrów.
3. WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 25 CZERWCA 2026 R. W SPRAWIE K 2/26
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt K 2/26 orzekł, że art. 106i § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 5 § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, rozumiane w ten sposób, że mianowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej asesorów sądowych w sądach rejonowych i powoływanie asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, są niezgodne z art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz zasadą ciągłości i sprawności działania instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadniając pisemnie swój wyrok, Trybunał Konstytucyjny wywiódł:
„Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją zaskarżonych norm w ich kwestionowanym zakresie powoduje, że wykonywanie przez Prezydenta RP kompetencji objętych zaskarżonymi przepisami nie jest już uzależnione od decyzji Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie kontrasygnaty. Postanowienia Prezydenta RP (…) powołujące asesorów sądowych będą wywoływały skutki prawne bez konieczności uzyskania podpisu Prezesa Rady Ministrów, co przywróci konstytucyjnie właściwy stan rzeczy zgodny z funkcją gwarancyjną prerogatyw prezydenckich wobec władzy sądowniczej. Jest to niezbędne do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją zarówno w zakresie zasady odrębności i niezależności władzy sądowniczej, jak i zasady ciągłości oraz sprawności działania instytucji publicznych”.
Oznacza to, że wykonywanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej kompetencji dotyczącej mianowania i powoływania asesorów sądowych nie jest uzależnione od politycznej decyzji Prezesa Rady Ministrów.
Postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej mianujące asesorów sądowych w sądach rejonowych oraz powołujące asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych wywołują skutki prawne bez konieczności uzyskania podpisu Prezesa Rady Ministrów.
4. KONTRASYGNATA JAKO ZAGROŻENIE DLA NIEZALEŻNOŚCI SĄDÓW I NIEZAWISŁOŚCI ASESORÓW
Uzależnienie możliwości objęcia stanowiska przez asesora od decyzji Prezesa Rady Ministrów nie wzmacniałoby niezależności sądów ani niezawisłości asesorów.
Prowadziłoby do skutku dokładnie przeciwnego.
Prezes Rady Ministrów jest organem politycznej władzy wykonawczej. Przyznanie mu możliwości decydowania – poprzez złożenie podpisu, odmowę jego złożenia albo pozostawanie w bezczynności – czy konkretna osoba będzie mogła rozpocząć wykonywanie czynności orzeczniczych, oznaczałoby przyznanie politycznemu centrum władzy realnego instrumentu wpływania na skład osobowy sądów.
Asesor miałby świadomość, że możliwość rozpoczęcia przez niego służby zależała nie tylko od spełnienia wymogów ustawowych, ukończenia aplikacji, zdania egzaminu, przedstawienia kandydatury przez Krajową Radę Sądownictwa oraz decyzji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, lecz również od uznania czynnego polityka.
Taki mechanizm nie jest gwarancją niezawisłości.
Jest mechanizmem politycznej zależności.
Nie można twierdzić, że niezawisłość asesora jest chroniona przez uzależnienie go od decyzji Prezesa Rady Ministrów.
Byłaby to konstrukcja wewnętrznie sprzeczna, w której pod hasłem ochrony niezależności sądów politycznej władzy wykonawczej przyznawano by prawo do blokowania objęcia stanowiska przez osobę mającą wykonywać wymiar sprawiedliwości.
Polska już doświadczyła modelu asesury, w którym sytuacja asesora była nadmiernie uzależniona od organu władzy wykonawczej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt SK 7/06 zakwestionował ówczesny model z powodu niedostatecznych gwarancji niezawisłości asesorów, w tym nadmiernej roli Ministra Sprawiedliwości.
Powrót do rozwiązania, w którym przedstawiciel politycznej władzy wykonawczej mógłby zdecydować o rozpoczęciu przez asesora wykonywania czynności orzeczniczych, oznaczałby pójście tą samą drogą.
Byłaby to ponowna próba związania osoby sprawującej wymiar sprawiedliwości decyzją politycznego organu władzy wykonawczej.
Nie można po raz kolejny budować modelu asesury na zależności od politycznej woli rządu, a następnie przedstawiać tego jako ochronę praworządności.
5. MOC POWSZECHNIE OBOWIĄZUJĄCA I OSTATECZNOŚĆ ORZECZEŃ TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:
„Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne”.
Istotnie, co do zasady, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:
„Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego”.
Jednakże wskutek bezprawnej praktyki politycznej władzy wykonawczej, a przede wszystkim Prezesa Rady Ministrów, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wbrew art. 190 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie są ogłaszane we właściwym organie urzędowym.
Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1461, to Prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
Prezes Rady Ministrów, któremu ustawa powierza wykonanie technicznej i organizacyjnej czynności wydawania dzienników urzędowych, nie uzyskuje przez to kompetencji do oceniania wyroków Trybunału Konstytucyjnego ani decydowania, które z nich zostaną dopuszczone do systemu prawnego.
Odmowa publikacji nie może stać się instrumentem politycznej cenzury orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Przyjęcie poglądu przeciwnego oznaczałoby, że o skuteczności kontroli konstytucyjności prawa nie decyduje Trybunał Konstytucyjny, lecz Prezes Rady Ministrów, który przez wykonanie albo niewykonanie czynności technicznej mógłby wybierać wyroki obowiązujące i nieobowiązujące.
Taka praktyka stanowiłaby rażące odwrócenie konstytucyjnego porządku władz.
6. WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 23 WRZEŚNIA 2025 R. W SPRAWIE P 3/25
Trybunał Konstytucyjny w tym kontekście, w wyroku z dnia 23 września 2025 r. w sprawie o sygn. akt P 3/25, orzekł:
„Art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, w związku z art. 173, w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.
Ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym jest czynnością urzędową, która musi zostać wykonana, a nie instrumentem politycznej kontroli nad działalnością Trybunału.
Organ zobowiązany do publikacji nie może z własnego bezprawnego zaniechania wywodzić następnie argumentu, że nieopublikowany przez niego wyrok nie wywołuje skutków prawnych.
Nikt nie może czerpać korzyści z własnego bezprawia.
Władza wykonawcza nie może najpierw odmówić realizacji konstytucyjnego obowiązku publikacji, a następnie powoływać się na rezultat własnego zaniechania jako podstawę odmowy stosowania wyroku.
7. STANOWISKO MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z 26 CZERWCA 2026 R. ORAZ INFORMACJE O PIŚMIE Z 28 LIPCA 2026 R.
Odnosząc się do „Stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie decyzji TK dotyczącej kompetencji Prezydenta RP” z dnia 26 czerwca 2026 r., stwierdzić należy z całą stanowczością, że żaden organ władzy publicznej, tym bardziej zaś przedstawiciel politycznej władzy wykonawczej, jakim jest Minister Sprawiedliwości, nie jest uprawniony do kwestionowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego.
Wyroki te, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Minister Sprawiedliwości nie jest organem odwoławczym od orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie może komunikatem prasowym uchylić, zawiesić ani pozbawić skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa.
Instrukcja skierowana do prezesów sądów albo osób faktycznie wykonujących funkcje prezesów sądów nie może zmienić treści ustawy.
Polecenie administracyjne nie może uchylić postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismo Sądu Apelacyjnego ani stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości nie mogą stworzyć procedury, której nie przewiduje Konstytucja ani ustawa.
Z informacji prasowych dotyczących pisma Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 28 lipca 2026 r. wynika, że osoby mianowane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowiska asesorów sądowych w sądach rejonowych zostały określone jako „egzaminowani aplikanci KSSiP”.
Określenie to nie może być uznane za neutralne ani wyłącznie techniczne.
Służy ono zakwestionowaniu skutku prawnego mianowania oraz stworzeniu wrażenia, że osoby, które złożyły ślubowanie i otrzymały akty mianowania, nie uzyskały statusu asesorów sądowych.
Jest to próba zastąpienia skutków ustawowych oceną politycznego organu władzy wykonawczej.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie jest uprawnione do pozbawiania statusu osoby mianowanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ani do nakazywania sądom, aby traktowały ją wyłącznie jako byłego aplikanta KSSiP.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2026 r. w sprawie K 2/26, wbrew twierdzeniom ministra Waldemara Żurka, nie cechuje się „wadami formalnymi”.
Trybunał Konstytucyjny procedował na wniosek uprawnionego podmiotu, to jest Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
W składzie Trybunału Konstytucyjnego zasiadali sędziowie Trybunału Konstytucyjnego, którzy zostali wybrani przez Sejm i złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23, jak również wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wyroki Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz uchwały Sejmu nie są aktami wymienionymi w art. 87 Konstytucji jako źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie oznacza to, że rozstrzygnięcia sądów międzynarodowych pozostają pozbawione znaczenia w zakresie wynikającym z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Nie mogą jednak stanowić samoistnej podstawy do przyznania prezesowi sądu lub Ministrowi Sprawiedliwości kompetencji, której nie przewiduje Konstytucja ani ustawa.
Wbrew wywodom zawartym we wskazanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał Konstytucyjny nie jest sądem w rozumieniu ustrojowej systematyki Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja rozłącznie normuje bowiem sądy i trybunały, zaliczając do drugiej kategorii Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu.
Przytoczony w stanowisku Ministerstwa Sprawiedliwości wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie o sygn. akt K 4/06 nie dotyczy wzajemnych relacji między władzą sądowniczą i władzą wykonawczą w zakresie wpływu politycznej władzy wykonawczej na kreowanie władzy sądowniczej, a w szczególności kwestii uzależnienia mianowania lub powołania asesorów od decyzji Prezesa Rady Ministrów.
Wyrok ten dotyczył ustawy regulującej podział zadań i kompetencji organów państwowych właściwych w sprawach łączności, radiofonii i telewizji, w tym zmian w składzie i funkcjonowaniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Wyrok nie rozstrzygał kwestii mianowania asesorów sądowych w sądach rejonowych ani powoływania asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych. Nie dotyczył również bezpośrednio dopuszczalności uzależnienia skuteczności takich aktów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej od kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów.
Nie jest zatem uprawnione przedstawianie wyroku K 4/06 jako rozstrzygnięcia odnoszącego się wprost do ustrojowej pozycji asesorów sądowych i wpływu politycznej władzy wykonawczej na możliwość objęcia przez nich stanowisk.
Jest to nieuprawniony wniosek interpretacyjny Ministerstwa Sprawiedliwości, a nie treść sentencji wyroku K 4/06.
8. POSTANOWIENIE PREZYDENTA A DORĘCZONY ASESOROWI AKT MIANOWANIA ALBO POWOŁANIA
Akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 142 ust. 2 i art. 144 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mają formę postanowienia.
Tak zwana kontrasygnata polega, zgodnie z art. 144 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, na podpisaniu przez Prezesa Rady Ministrów aktu urzędowego Prezydenta, a więc postanowienia.
Doręczany asesorowi akt mianowania albo powołania nie jest postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, lecz stanowi dokument potwierdzający wydanie takiego postanowienia oraz służący wykazaniu nawiązania stosunku służbowego.
Złożenie przez Prezesa Rady Ministrów podpisu na doręczonym asesorowi akcie mianowania albo powołania nie stanowi podpisu na akcie urzędowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie można zatem naprawić rzekomego braku kontrasygnaty postanowienia Prezydenta przez odebranie asesorowi dokumentu i umieszczenie podpisu Prezesa Rady Ministrów na akcie wręczonym asesorowi.
Byłaby to czynność dokonywana na innym dokumencie niż akt urzędowy Prezydenta, o którym mowa w art. 144 ust. 2 Konstytucji.
Tym samym działania zmierzające do odbierania asesorom aktów mianowania albo powołania i przesyłania ich Prezesowi Rady Ministrów nie tylko nie znajdują podstawy prawnej, lecz również pozostają bezprzedmiotowe z punktu widzenia konstytucyjnej konstrukcji kontrasygnaty.
9. NIEDOPUSZCZALNOŚĆ ODBIERANIA ASESOROM ORYGINAŁÓW DOKUMENTÓW
Szczególnie niepokojące są informacje o poleceniach zmierzających do przejmowania przez administrację sądową oryginałów aktów mianowania albo powołania wręczonych asesorom przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Oryginał aktu może zostać okazany w sądzie, a jego odpis lub kopia może zostać włączona do dokumentacji osobowej asesora.
Nie oznacza to jednak, że prezes sądu, osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu albo urzędnik sądowy mogą bez wyraźnej podstawy prawnej przejąć dokument, zatrzymać go lub przekazać innemu organowi w celu przeprowadzenia procedury nieprzewidzianej ustawą.
Żądanie wydania oryginału dokumentu powinno mieć wyraźną podstawę prawną.
Asesor powinien otrzymać pisemne polecenie zawierające:
– oznaczenie osoby wydającej polecenie;
– podstawę prawną;
– cel przejęcia dokumentu;
– oznaczenie osoby odbierającej dokument;
– miejsce jego przechowywania;
– termin i sposób zwrotu;
– podpisane pokwitowanie.
Nie wolno wykorzystywać podporządkowania służbowego pracowników administracji sądowej do wykonywania poleceń służących realizacji politycznego celu, a nie ustawowych zadań sądu.
Urzędnik sądowy nie może być zmuszany do udziału w czynnościach zmierzających do blokowania skutków aktu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
10. OBOWIĄZKI PREZESA SĄDU, OSOBY FAKTYCZNIE WYKONUJĄCEJ FUNKCJĘ PREZESA SĄDU I GRANICE ICH UPRAWNIEŃ
Prezes właściwego sądu oraz osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu są zobowiązani do niezwłocznego umożliwienia asesorowi wykonywania czynności orzeczniczych po spełnieniu warunków określonych w ustawie.
Prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie posiadają kompetencji do:
– kontrolowania ważności postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
– uzależniania objęcia stanowiska od zgody Prezesa Rady Ministrów;
– kierowania dokumentów do ponownego zatwierdzenia przez organ polityczny;
– wstrzymywania skutków mianowania albo powołania;
– tworzenia dodatkowych warunków objęcia stanowiska;
– blokowania asesorowi możliwości rozpoczęcia służby na podstawie stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości;
– zatrzymywania dokumentów asesora bez podstawy prawnej;
– doprowadzania przez bezczynność do upływu terminu objęcia stanowiska.
Prezes sądu oraz osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu, podobnie jak każdy organ władzy publicznej, działają na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie mogą wyprowadzać swoich kompetencji z polecenia politycznego, komunikatu prasowego, stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości ani własnego przekonania o nieprawidłowości aktu Prezydenta.
11. MOŻLIWOŚĆ PRZEKROCZENIA UPRAWNIEŃ I ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA
Świadome podejmowanie przez osobę pełniącą funkcję publiczną czynności niemających podstawy prawnej i zmierzających do uniemożliwienia asesorowi objęcia stanowiska może podlegać ocenie pod kątem przekroczenia uprawnień albo niedopełnienia obowiązków.
Dotyczy to w szczególności działań zmierzających do:
– odebrania asesorowi oryginału aktu mianowania albo powołania bez podstawy prawnej;
– faktycznego zawieszenia skutków postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
– uniemożliwienia asesorowi objęcia stanowiska mimo jego prawidłowego zgłoszenia się w sądzie;
–wymuszenia spełnienia warunku nieprzewidzianego ustawą;
– doprowadzenia do upływu czternastodniowego terminu i utraty mocy mianowania albo powołania;
– działania na szkodę interesu publicznego polegającego na ograniczeniu obsady orzeczniczej sądu;
– działania na szkodę interesu prywatnego konkretnego asesora.
Ocena prawna wymaga każdorazowo ustalenia wszystkich okoliczności konkretnego zachowania, w tym zakresu kompetencji, zamiaru, skutku oraz istnienia szkody dla interesu publicznego albo prywatnego.
Nie zmienia to faktu, że prezes sądu ani osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu nie mogą zasłaniać się poleceniem Ministerstwa Sprawiedliwości, jeżeli wykonanie tego polecenia prowadziłoby do działania bez podstawy ustawowej.
Odpowiedzialność za wydawanie i wykonywanie bezprawnych poleceń może mieć charakter służbowy, dyscyplinarny lub cywilny, a w odpowiednich okolicznościach zachowanie takie może również podlegać ocenie prawnokarnej.
Szczególnie poważne byłoby celowe działanie prowadzące do utraty mocy mianowania albo powołania wskutek upływu czternastodniowego terminu.
Byłaby to ingerencja nie tylko w prawa asesora, ale również w skuteczność aktu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i sprawność funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
12. SKUTECZNOŚĆ MIANOWANIA I POWOŁANIA
Z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz właściwych przepisów ustawowych mianowanie i powołanie asesorów sądowych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jako akt urzędowy dokonany w formie postanowienia, nie wymaga podpisu Prezesa Rady Ministrów i jest skuteczne.
Asesor sądowy w sądzie rejonowym, któremu doręczono akt mianowania i który zgłosi się we właściwym sądzie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia tego aktu, jest zarówno uprawniony, jak i zobowiązany do objęcia stanowiska oraz wykonywania czynności orzeczniczych.
Asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, któremu doręczono akt powołania i który zgłosi się we właściwym sądzie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia tego aktu, jest zarówno uprawniony, jak i zobowiązany do objęcia stanowiska oraz wykonywania czynności orzeczniczych.
Prezes właściwego sądu oraz osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu są zobowiązani do niezwłocznego umożliwienia asesorowi objęcia stanowiska i wykonywania czynności orzeczniczych.
Ewentualny podpis Prezesa Rady Ministrów na doręczonym asesorowi akcie mianowania albo powołania nie ma znaczenia prawnego dla skuteczności postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
13. TO NIE JEST PRAWORZĄDNOŚĆ
To nie jest praworządność.
To mentalność komitetu partyjnego przeniesiona do gmachu sądu.
Prezes sądu albo osoba faktycznie wykonująca funkcję prezesa sądu wydaje urzędnikom polecenia zmierzające do przejęcia dokumentów asesorów i zablokowania skutków decyzji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie chce zwracać się do Prezesa Rady Ministrów o jej „zatwierdzenie”.
Ministerstwo Sprawiedliwości określa osoby mianowane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako „egzaminowanych aplikantów KSSiP”, jak gdyby złożone ślubowanie, wydane postanowienia i wręczone akty mianowania nie miały żadnego znaczenia prawnego.
Premier nie zatwierdza konstytucyjnych aktów Prezydenta.
Sąd nie jest folwarkiem prezesa.
Urzędnicy nie są aparatem politycznej wojny.
Asesorzy nie są zakładnikami konfliktu organów władzy.
Obywatele nie mogą ponosić skutków blokowania obsady sądów w imię politycznej konfrontacji.
Mechanizm ten znamy z okresu PRL: prawo obowiązywało tylko wtedy, gdy zaakceptowało je polityczne centrum władzy. Sędzia miał być dyspozycyjny, urzędnik posłuszny, a obywatel bezsilny.
Polska już raz przeżyła system, w którym o realnym obowiązywaniu prawa decydowała władza polityczna, a nie Konstytucja i ustawa.
Nie pozwólmy odbudować tego systemu pod hasłem „przywracania praworządności”.
Praworządność nie polega na tym, że przepisy obowiązują wyłącznie wówczas, gdy są zgodne z aktualnym stanowiskiem Ministerstwa Sprawiedliwości.
Praworządność oznacza związanie każdego organu Konstytucją i ustawą – również Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Rady Ministrów, prezesa sądu oraz osoby faktycznie wykonującej funkcję prezesa sądu.
14. OSTATECZNE WEZWANIE
Stowarzyszenie VERITAS ET IUS. W SŁUŻBIE NARODOWI wzywa prezesów sądów oraz osoby faktycznie wykonujące funkcje prezesów sądów do niezwłocznego odstąpienia od wszelkich czynności zmierzających do blokowania asesorom objęcia stanowisk.
Wzywamy do:
– przyjęcia zgłoszeń asesorów;
– pisemnego potwierdzenia ich stawiennictwa;
– pozostawienia asesorom oryginałów aktów mianowania albo powołania;
– zaniechania przesyłania tych dokumentów w celu uzyskania podpisu Prezesa Rady Ministrów;
– niezwłocznego wykonania obowiązków organizacyjnych;
– dopuszczenia asesorów do wykonywania czynności orzeczniczych;
– respektowania ustawowych skutków doręczenia aktów;
– powstrzymania się od realizowania poleceń nieznajdujących podstawy w prawie.
Wzywamy Ministerstwo Sprawiedliwości do niezwłocznego wycofania się z działań zmierzających do kwestionowania skuteczności mianowania i powołania asesorów sądowych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Wzywamy Ministerstwo Sprawiedliwości do zaprzestania określania mianowanych asesorów sądowych jako „egzaminowanych aplikantów KSSiP” oraz do respektowania skutków prawnych postanowień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Każda odmowa powinna mieć formę pisemną, wskazywać konkretną podstawę prawną, osobę podejmującą decyzję oraz przysługujące asesorowi środki prawne.
Brak podstawy prawnej oznacza, że odmowa nie jest wykonywaniem prawa, lecz działaniem arbitralnym.
BEZPRAWIE NIE STAJE SIĘ PRAWEM TYLKO DLATEGO, ŻE WYDRUKOWANO JE NA PAPIERZE FIRMOWYM MINISTERSTWA ALBO SĄDU
PREZES SĄDU ANI OSOBA FAKTYCZNIE WYKONUJĄCA FUNKCJĘ PREZESA SĄDU NIE STOJĄ PONAD USTAWĄ
MINISTER SPRAWIEDLIWOŚCI NIE STOI PONAD KONSTYTUCJĄ
PREZES RADY MINISTRÓW NIE MOŻE PRZEZ BEZCZYNNOŚĆ, ODMOWĘ PUBLIKACJI ALBO ODMOWĘ ZŁOŻENIA PODPISU PRZEJMOWAĆ KONSTYTUCYJNYCH KOMPETENCJI PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
ASESORZY SĄDOWI MAJĄ PRAWO I OBOWIĄZEK OBJĄĆ STANOWISKA
PREZESI SĄDÓW ORAZ OSOBY FAKTYCZNIE WYKONUJĄCE FUNKCJE PREZESÓW SĄDÓW MAJĄ OBOWIĄZEK DOPUŚCIĆ ICH DO SŁUŻBY